Sællar minningar um Skotagöngu á síðasta ári gekk gönguhópurinn Skálm að Fjallabaki að þessu sinni, um Hellismannaleið.

Nítján Skaftfellingar skráðu sig í ferðina sem gengin var dagana 25.-28. júní sl. Voru Skálmarar þess heiðurs aðnjótandi að verða fyrsti formlegi gönguhópurinn sem fer Hellis­manna­leiðina alla eftir að hún var stikuð. Gönguleiðin er frá Rjúpnavöllum í Landsveit inn í Landmannalaugar og er um 56 km. Stikumeistari leiðarinnar er Guðni Olgeirsson frá Nefsholti sem er einn meðlima í gönguhópnum Skálm.

Ákveðið var einnig að bera ekki allan farangur á bakinu í þetta skiptið heldur hafa góðan dagpoka og trússa farangur. Olgeir Engilbertsson í Nefsholti varð fyrir valinu í trússferðina. Hann hefur um hálfrar aldar reynslu af trúss­ferð­um með fjallmenn og er hafsjór þekkingar af þessu svæði. Hann brunaði um óbyggðirnar á milli áfangastaða með farangur og martarföng göngumanna á gömlum Weapon árg. 1953. Í ferðalok fengu nokkrir göngugarpanna að sitja í þessum mikla fornbíl.

Miðvikudagur 24.júní -Rjúpnavellir
Skálmarar komu sér á eigin vegum að Rjúpnavöllum í Landsveit sem er skammt fyrir ofan Galtalækjarskóg um 130 km frá Reykjavík. Á móti okkur tóku mörgþúsund mýflugur sem nánast réðust á okkur – voru Skálmarar svo góðir á bragðið að “Skotamýflugan” hafi elt okkur alla leið til Islands- nei, nei flugan var víst eins hún og átti að sér að vera á þessum tíma og slóðum, vægast sagt svakaleg. Skálmarar renndu í hlað einn af öðrum um kvöldið, gistu í góðum skála fyrstu nóttina og sumir í húsbíl. Nokkrir komu snemma morguninn eftir tilbúnir í slaginn.

Fimmtudagur 25. júní, göngudagur 1
Þar sem Skálmarar voru fyrsti gönguhópurinn sem fór alla Hellis­manna­leiðina var gönguleiðin formlega opnuð við hátíð­lega athöfn með móttöku, dagskrá með ræðuhöldum, söng og kaffiveitingum frá kl. 10-11 um morguninn, en að henni stóðu þeir aðilar sem reka ferðaþjónustu á áningarstöðum gönguleiðarinnar.

Eftir myndatökur og með ræður og kleinur í maganum arkaði nú Skálmarhópurinn af stað í halarófu upp frá Rjúpnavöllum. Rigning skreytti fyrsta göngudaginn en var nú ekki að gera okkur neitt mikinn óleik því ekki var þykk þoka með henni heldur var frekar lágskýjað. Það sást alveg þokkalega um þrátt fyrir það. Gengið var í umhverfi Heklu – sem var svona nokkuð tilbúin að minna á sig með gosi samkvæmt “eldfjallafræðingum” og var gönguhópum sem höfðu ætlað að ganga á hana ráðlagt að gera það ekki. Farið var upp með Ytri-Rangá og að upptökum Rangár og þar sjást Fossabrekkur mjög vel, margir fossar sem koma undan hrauninu. Gengið var í vikri og um svartar sandöldur sem er reyndar erfitt yfirferðar í langan tíma. Farið um gömul hraun s.s. Skjólkvíahraun sem rann 1970 og skoðuð gömul fjárbyrgi í Sölvahrauni – þar sem blóm og annar gróður reynir að brjótast fram í að manni finnst algjörlega gróðurlausum jarðvegi.

Í gönguhléum þ.e. kaffi- og matarhvíldum þá fengum við ljóðalestur sem veitti okkur mikla andagift í næstu gönguatrenur og þegar leið á ferðina var þetta góða uppátæki algjörlega ómissandi. Er söguritari alveg viss um að margar ljóðabækur sem veita slíkan innblástur verði með í næstu ferðum.
Ákveðið hafði verið að hafa heljarinnar sleggju meðferðis svona fyrsta áfangann til að laga þær stikur sem höfðu lagst á hliðina og gengum við fram á nokkrar sem þurfti að laga. Sleggjuberar voru það vígalegir og ógnarásýndum með sleggju um öxl að enginn þorði að andmæla þeim jafnvel þótt þeir segðu einhverja vitleysu.

Það var ánægður hópur sem kom í nýja gönguskálann í Áfangagili eftir góðan og vel lukkaðan dag þrátt fyrir rigningu meirihlutann af leiðinni. Okkur telst til að um 18 km. hafi verið gengnir þennan fyrsta dag. Í gamla skálanum í Áfangagili höfðu hestamenn komið sér fyrir sem voru í hestaferð um þetta svæði. Við vígðum nýjan skála sem var í gilinu og skiptist hópurinn í tvo svefnstaði þar sem ekki rúmaðist allur hópurinn í skálanum og konur fengu að gista í nýja skálanum en karlarnir fóru í “grænu-höllina” ...já bragginn var grænn á litinn en spurning um hallarheitið – en þeir létu vel af gistingunni þar. Tveir gönguhöfðingar gistu í fellihýsi sem var meðferðis....nei þeir komu ekki með hann á baki eða trússi, heldur höfðu brunað með það inneftir kvöldið áður.

Um kvöldið þegar allir voru búnir að nærast var eins og helstu sveitasjarmörarnir væru mættir í kvöldkaffi til okkar – því slíkar voru eftirhermu- og gamansögur af helstu fírum nálægra sveita.

Föstudagur 26. júní, göngudagur 2
Gott veður sól, skýjahnoðrar með köflum og hiti (hitamet slegið – skilst okkur) mætti okkur næsta morgun. Mýflugurnar vildu greinilega fylgja okkur áfram í ferðinni og fengu sér næringu af og til á mannskapnum og fóru sumir verr úr mýbitunum en aðrir, ótrúlegt að þær séu svo mikið á þessu svæði sem okkur fannst ekki heimkynni þessa flugutegunda. Þær reyndar fylgdu okkur til enda ferðarinnar hvort sem okkur líkaði betur eða verr.

Eftir góðan morgunverð og önnur morgunverk var farangur gerður klár fyrir trúss og skúrað út úr skálanum. Þegar upp úr Áfangagili var komið sáum við vel yfir til fjallanna sem höfðu falið sig í rigningarskýjum daginn áður s.s. Heklu sjálfa fjalladrottninguna sem reyndar faldi sig örlítið ennþá í skýjamistri og enn hafði hún hljótt um sig sem betur fer, Krakatindur, Rauðufossafjöll og Sauðleysur með engum sauðum í. Áfram var gengið gönguleiðina sem liggur milli Valahnjúka og Valafells.....sumir í gönguhópnum eru örnefnasjúkir.

Enn kom umhverfið okkur á óvart með áframhaldandi sandöldum og hellaskútum sem komu í ljós í klettabeltum en þó var aðeins meiri gróður á þessari leið en daginn áður. Athyglisverður kúlumosi og lambagrasabreiður urðu á leið okkar rétt áður en við komumst á vaðið á Helliskvíslinni, en hún er eina áin á leiðinni sem þurfti að vaða. Frá vaðinu var farið yfir Lambafitahraun, sem rann 1913 og er bara ein kindagötuleið yfir þetta hraun. Höfðu stikumeistarar leiðarinnar fengið bestu gangnamennina á svæðinu til að leiðbeina sér hvar besta leiðin er yfir hraunið svo vel mætti fara. Þar sem við vorum fyrsti formlegi gönguhópurinn á þessari leið voru garparnir notaðir til að mynda brautir upp og/eða niður brattar hlíðar og vorum við að sjálfsögðu góðir brautryðjendur.

Áfram drukkum við ljóðainnblástur í matar- og kaffistoppum um Skólavörðuholt og einmanaleika á erlendri grund sem reyndar passaði inn í sandauðnina sem einkenndi mest af leiðinni.
Eftir um 22 km göngu kom göngufólk inn í góðan skála við Landmannahelli og þar gistum við 2 nætur. Sjálfur Landmannahellir er í móbergsfellinu Hellisfjalli sunnan Löðmundar og vestan Löðmundarvatns og er 4 metra hár, 8 metra breiður og 14 metra langur. Ferðamenn og gangnamenn áttu þar skjól á leið sinni um Landmannaleið/Dómadalsleið og sumir telja sig verða vara við draugagang á þessum slóðum. Alltaf áhugavert að sjá þau “húsaskjól” sem gangnamenn hafa látið fyrirberast í á moldargólfi í göngum og eftirleitum hér áður fyrr.

En gönguhópurinn okkar hafði það nú miklu betra því að það er frábært að geta farið í góða svefnstaði með góðri eldunaraðstöðu, búnaði og í sturtu eftir langa göngu. Er sú aðstaða komin þar við skálana við Landmannahelli, tala nú ekki um þegar hópar eru með trúss þá auðvitað leyfir maður sér að hafa „örlítið“ meira meðferðis. Ótrúlegt að komast í svo mikla vatnsmenningu inn á öræfum Íslands en það á samt ekki við um alla áfangastaði sem við höfum gist á, en allflesta þó. Um kvöldið var grillað og höfðum við góða kvöldvöku að því búnu. Bættust nú nokkrir í gönguhópinn okkar sem komu akandi inn að Landmannahelli og ætluðu að ganga með okkur síðasta daginn inn í Landmannalaugar.

Laugardagur 27. júní, göngudagur 3
Um morguninn og í algjörlega frábæru veðri lagði hópurinn af stað. Gengið var upp Hellisfjall og meðfram Löðmundi. Þegar við áðum í Skál við Löðmund sagði Hugrún fjallasmali frá Arnkötlustöðum (sem var ein þeirra sem bættust í hópinn og hefur smalað þetta svæði) okkur frá smölun í fjöllunum í kring sem virtust ekki vera árennileg að neinu leyti, ekki hægt að fara á hestum eða hjólum heldur þarf að fara fótgangandi og bara á ákveðnum stöðum upp til að koma rétt að fénu í smöluninni. Síðan var haldið áfram meðfram Löðmundi og inn með Löðmundarvatni út með Lifrafjallavatni og nú voru ekki sandöldurnar eða vikur heldur vel grónar hlíðar og mýrar.
Það kom í ljós að trússinn okkar, Olgeir í Nefsholti, er klárlega konungur fjallanna á þessum slóðum þegar hann gekk með okkur á hæsta punktinn 823 metrar fyrir ofan Dómadalinn og þuldi upp hvern stað/og fjallaheiti á fætur öðru sem fyrir augu okkar bar þarna uppi; Kerlingafjöll, Lifrafjall, Lifrafjallavatn, Sveinstindur, Dómadalur, Löðmundur, Hellisfjall svo eitthvað sé nefnt, en Broddi var einnig liðtækur í örnefnum, einkum í austurátt, sá t.d. fjallið Ekkerte ekki langt frá Sveinstindi.

Þegar við nálguðumst Landmannalaugar þá var útsýnið yfir Vondugiljaura og þann fjallahring frá þessu sjónarhorni ógleymanlegt og litaskrúð í fjöllum slíkt að ekki er með neinu móti hægt að lýsa með orðum, við gjörsamlega féllum í stafi. Litbrigði fjallanna breyttist í hverju skrefi og alltaf nýtt myndaefni. Áfram héldum við og þurftum að stikla yfir kvíslar á Vondu­giljaaurum rétt við Landmannalaugar, það gekk vonum framar þar sem þessar litlu sprænur voru nokk breiðar. Taka þurfti gott tilhlaup til að ná yfir eða eins og sumir í miðja sprænuna, það fór nú á ýmsu í því “hopperíi” þar.

Enn bættist í gönguhópinn sem annaðhvort beið okkar í Landmannalaugum eða kom á móti okkur inn Laugahraunið svona til að sýna sig og sjá göngufólk. Landmannalaugar eru í kvos við brún Laugahrauns og þar undan hrauninu eru margar heitar og kaldar lindir þar sem fólk baðar sig í volgu vatninu. Auðvitað fór meginþorri gönguhópsins í laugina og skolaði af sér ferðarykið og svitann. Áttum við góða stund í lauginni og söngmenn tóku lagið. Eftir laugabaðið vorum við trússuð til baka ínn í skálann við Landmannahelli og sumir fóru með gamla trússbílnum, Weapon. Rifjuðust þá upp gamlar minningar um bílferðir í svo óþéttum bílum þ.e. ef opnaður er gluggi þá þyrlast rykið inn í bílinn, og mælaborðið með alls konar mælum, talstöðvum og öðrum tækjum sem gerði að verkum að það leit út eins og geimstöð, mjög skemmtilegt að sitja í forngripnum. Okkur taldist til að þessi síðasta dagleið hafi verið um 16,5 km.

Um kvöldið var öðru sinni grillveisla að hætti Skálmara og buðum við gestum frá ferðaþjónustuaðilum leiðarinnar að taka þátt í grillveislunni með okkur til að fagna opnun Hellismannaleiðar.

Sunnudagur 28. júní, hvíldardagur og heimferðardagur
Aðeins var nú rigning þennan morgun en þar sem ekki voru nein plön fyrir heimferðardaginn var sofið vel út og gáfum við okkur góðan tíma í morgunmat og önnur morgunverk. Eftir frágang á skála fór göngufólk að tínast heim á leið sumir á eigin bílum eða með trússað til baka að Rjúpnavöllum.

Ekki er hægt að segja annað en að enn og aftur sé vel heppnuð ferð að baki í frábærum félagsskap göngumanna Skálmar. Þrátt fyrir að einhver dagleiðinn hafi verið erfið eða ein til tvær brekkur of brattar þá er það einhvernveginn þannig að enginn man eftir því í lok ferðar heldur stendur alltaf upp úr hvað var skemmtilegt og umhverfið ógleymanlegt. Ekki spillir það að hafa verið í hlutverki fyrsta gönguleiðangurs sem fer þessa leið og þökk sé frábæru framtaki Guðna stikumeistara og hans fólki. Gönguhópurinn þakkar trússinum okkar Olgeiri, sem var óþreytandi að aðstoða eða miðla fróðleik og þekkingu á þessu svæði sem er ómetanlegt í slíkum ferðum.

Einnig má geta þess að þeir sem komust ekki með í upphafi ferðar en vildu vera með komu á eigin bílum (með fellihýsi / tjöld /eða gistu í skálum) og gengu með okkur síðasta daginn því það er ágætt bílfæri inn í Landmannahelli sem og aðra áningastaði á þessu svæði og vel hægt að parkera tjaldvögnum eða tjalda. Þetta er svona smá umhugsunarefni fyrir þá sem alltaf eru að hugsa um að koma og ganga með Skálmum en finnst 3-4 dagar of mikið en vilja kannski koma og ganga eina dagleið eða svo.

Ekki er ljóst hvar verður gengið að ári en það verður án efa skemmtilegt eins og aðrar göngur sem Skálmarhópur hefur farið.

Með göngukveðju,
Guðrún Arnarsdóttir